Biz Kimiz?
Merhaba, ben Berk Erkuş. Ekip arkadaşlarım Naz Eylül Tekin, Mükerrem Sena Nur Erkan ile birlikte kuantum tabanlı otonom sistemler, maliyet ve rota optimizasyonu üzerine çalışmalar yürütüyoruz. Bu yazıda, ortak bir vizyonda birleşen ekibimizin bir araya gelmesinde kritik bir öneme sahip olan QTürkiye ekosistemindeki sürecimizden ve projelerimizin detaylarından bahsedeceğim.
Ortak Hedeflerin QTürkiye Ekosisteminde Kesişmesi
Bu ekipte yer alan herkesin yolu QTürkiye ile en az bir kez kesişti ve kesişmeye de devam ediyor. QTürkiye’nin düzenlediği QBronz QCobalt gibi eğitimler ile ilk kez “kuantum programlama”yı QTürkiye sayesinde duymamız ile başladı. Zaten bilime ilgili olan gençler olduğumuzdan bu eğitimlere katıldık ve alanlarında yetkin hocalarla bir arada olma fırsatı yakaladık. Mükerrem QSummer’25 programını iyi bir başarı ile tamamladı. Bu program, Kuantum Programlama alanında bu optimizasyon projesini geliştirebilecek yetkinliği kazanmasında büyük katkılar sağladı.
Biz de Eylül ile QTürkiye bünyesinde aktif olarak çalışıyoruz. Bu süreçte Mükerrem ve Eylül, uzaydaki enkaz parçacıklarının yaratabileceği çarpışma risklerini ve yakıt tüketimini minimuma indirmeyi hedefleyen QAOA (Quantum Approximate Optimization Algorithm) tabanlı hibrit bir yörünge optimizasyon projesi geliştirdiler. Bu proje, Qubitrium&Venture Vibe’ın düzenlediği Kuantum Girişimcilik ve Derin Teknoloji zirvesinde finalist olarak dikkat çekici bir başarı elde etti.
Ben de aynı dönemde insansız hava araçları (İHA) için maliyet ve rota optimizasyonu üzerine araştırmalar yapıyordum. Geliştirdikleri projeden haberim oldu ve projenin uzaydaki dinamik problemleri çözme yaklaşımının, yeryüzündeki otonom sistemlerin karşılaştığı operasyonel problemlerle doğrudan örtüştüğünü fark ettim. Kendileriyle iletişime geçtim ve konuyu teknik boyutuyla masaya yatırdık. Teorik bilgi birikimimizi endüstriyel bir çözüme dönüştürme potansiyelini gördüğümüzde, alanlarımızdaki ilgi ve yetkinliklerimizi birleştirip bir kuantum optimizasyon girişimi kurmaya karar verdik. Qubtimal, bu ortak vizyonun ve tamamlayıcı fikirlerin bir sonucu olarak ortaya çıktı.
Kuantum teknolojileri gibi çok disiplinli ve yeni gelişen bir alanda en önemli ihtiyaçlardan biri, aynı dili konuşabileceğiniz ve teknik fikirleri tartışabileceğiniz yetkin bir ağa sahip olmaktır.
Bu noktada, QTürkiye sadece teknik bilgi sağlayan bir platform olmanın ötesine geçti; ortak ilgi alanlarına sahip araştırmacıları bir araya getirerek Qubtimal’in çekirdek ekibinin oluşmasını sağlayan temel oldu. Ekosistemin sunduğu bu etkileşim ortamı olmasaydı, farklı projelerdeki kişilerin bir araya gelip ticari bir girişim etrafında kenetlenmesi muhtemelen çok daha zor olacaktı. Bu durum, Türkiye’deki kuantum topluluğunun ve yürütülen gönüllü çalışmaların ne kadar somut ve değerli çıktılar üretebildiğinin net bir göstergesidir.
Teoriden Pratiğe
Qubtimal olarak temel hedefimiz, kuantum optimizasyon yaklaşımlarını savunma, havacılık, uzay, lojistik ve afet yönetimi gibi hem sivil hem de askeri alandaki gerçek dünya problemlerine entegre etmektir. Yörünge optimizasyonundaki algoritmik deneyimlerimizi yalnızca İHA operasyonlarıyla sınırlı tutmuyor; uzay ve hava araçlarının rotalanması, karmaşık lojistik ağlarının yönetimi ve özellikle deprem gibi acil durum senaryolarında hayati önem taşıyan zaman kazanımına yönelik optimizasyon süreçlerine genişletmeyi hedefliyoruz.
Bu ölçütte, ilk somut çıktı olarak da şu anda “İnsansız Hava Araçları İçin Kuantum Tabanlı Risk Optimizasyon Algoritması” projemizi geliştiriyoruz.
Geleneksel algoritmaların çok değişkenli rota ve risk analizlerinde zorlandığı noktaları, QUBO (Quadratic Unconstrained Binary Optimization) formülasyonları kullanarak çözmeyi hedefliyoruz. Bu yaklaşım, operasyonel riskleri ve maliyetleri minimize etmeye odaklanıyor. Bu proje kapsamında, hem sivil hem de askeri sistemlere uygulanabilen dual-use bir entegrasyonu başarmak için çabalıyoruz. Geliştirdiğimiz bu yenilikçi teknik altyapı sayesinde geçtiğimiz nisan ayında TÜBİTAK 1812 – HANGAR BİGG programının ilk aşamasına kabul edilen ekiplerden biri olduk. Bu kabul, projemizin ticari ve endüstriyel uygulanabilirliğini doğrulayan önemli bir adım oldu. Geliştirmekte olduğumuz bu ürünü ulusal ve küresel pazarda güçlü bir ürüne dönüştürmek için teknoloji odaklı vizyonumuzu paylaşacak yatırımcılarla bir araya gelmeyi hedefliyoruz.
Yazar: Faruk Berk Erkuş
Redaktör: Yasemin Poyraz Koçak
